رشد و یادگیری

برای پیاژه تکامل ذهن مستلزم دو فرایند است:1- رشد یا تحول و 2- یادگیری. رشد فرایندی اساسی و خودجوش است. اما یادگیری را می‌توان ایجاد کرد و محدود به موقعیتهای معین است.

پیاژه در بررسی رشد چهار عامل مهم را به شرح زیر نام می‌برد:

الف) رشد درونی یا رسش

ب)  تجربه

ج) انتقال اجتماعی

د) تعادل‏یابی

الف) رشد درونی یا رسش

وراثت، کودک را با ساختهای فیزیکی مختلفی تجهیز می‌کند که پایه رشد ذهنی او را فراهم می‌آورد. مهمترین این ساختها دستگاه اعصاب مرکزی است و برای رسیدن به حداکثر رشد به زمان نیاز دارد.

ب) تجربه

عامل مهم دیگری که به رشد ذهن کودک تاثیر می‌گذارد تجارب یا برخوردهای او با محیط است. کسب تجربه مستلزم ایجاد تماس بین کودک و محیط است که اساسی‏ترین نوع دانش از آن حاصل می‌شود.

ج) انتقال اجتماعی 

اصطلاح انتقال اجتماعی به تاثیرات مختلفی که عوامل اجتماعی بر کودک به جای می‌گذارند اشاره می‌کند. به عقیده پیاژه این عوامل اجتماعی مطمئناً رشدشناختی را افزایش می‌دهند اما برای این منظور کافی نیستند.

د) تعادل‏ یابی

 تعادل‏یابی اثرات سه عامل فوق را درهم ادغام می‌کند و آنها را هماهنگ می‌سازد در واقع تعادل‏یابی فرایند خود نظم‏دهی کودک است. کودک از طریق تعادل‏یابی به کنش متقابل دایم با محیط می‌پردازد و از این طریق به درک امور مهم می‌پردازد و از این طریق به درک امور، فهم تجارب خود و ایجاد نظم و هماهنگی در یافته‌های خویش اقدام می‌کند و از این راه به حفظ تعادل روانی و ذهنی موفق می‌شود.

 یادگیری

یادگیری برای پیاژه عبارت است از کسب پاسخهای تازه به موقعیتهای خاص. یادگیری واقعی ازنظر پیاژه کسب یک ساخت جدید از عملیات ذهنی است.

یادگیری دادن پاسخهای تازه به موقعیتهای خاص و یادگیری شامل کسب ساخت ذهنی جدید از فرایند تعادل‏یابی ناشی می‌شود. به نظر پیاژه این نوع یادگیری تنها نوع ثابت و پایدار یادگیری است این یادگیری تنها وقتی نصیب کودک می‌شود که ساخت‏شناختی پیش نیاز برای جذب تجارب جدید را دارا باشد یادگیری کودک در زمان معین و برطبق یک توالی منظم انجام می‌گیرد و کوشش درجهت تسریع رشد ذهنی کودکان چندان مفید نیست.

کوشش برای ایجاد یادگیری بیشتر درکودکان به رشد ذهنی آنها منجر نخواهد شد بلکه یادگیری واقعی در نتیجه رشد ذهنی توضیح‏دهنده یادگیری است نه بالعکس